Pisma procesowe. Postępowanie przed sądem. Rozprawa i dowody

Wszczęcie postępowania cywilnego spornego następuje w drodze wystąpienia powoda z powództwem. Pismem procesowym zawierającym powództwo jest pozew. Pozew — podobnie jak każde pismo procesowe — powinien zawierać oznaczenie sądu, do którego jest skierowany, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, określenie przedmiotu sprawy, dowody na poparcie przytoczonych okoliczności, a ponadto powinien dokładnie określać żądanie strony (w sprawach o roszczenia majątkowe pozew musi zawierać oznaczenie wartości przedmiotu sporu), a także przytaczać okoliczności faktyczne uzasadniające żądania. W pozwie można również zgłosić wnioski o wezwanie wskazanych świadków i biegłych, o polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę niezbędnych, znajdujących się u niego dokumentów itp.
Pozwany może, a jeśli jest nim jednostka gospodarki uspołecznionej, ma obowiązek przed pierwszą rozprawą wnieść odpowiedź na pozew.
Generalnie posiedzenia sÄ…dowe sÄ… jawne, a sÄ…d rozpoznaje sprawy na rozprawie.
Głównym stadium procesu jest rozprawa. Termin rozprawy wyznacza sędzia przewodniczący. Przewodniczący może przed rozprawą wezwać strony do stawienia się na rozprawę osobiście lub przez pełnomocnika, polecić przedstawienie dokumentów, ksiąg, planów, zażądać na rozprawę od władz znajdujących się u nich dowodów, wezwać na rozprawę wskazanych przez strony świadków oraz osoby powołane na biegłych.
Rozprawa odbywa się w ten sposób, że po wywołaniu sprawy strony — najpierw powód, a następnie pozwany — zgłaszają ustnie swe żądania i wnioski oraz przedstawiają dowody na ich poparcie. Każda ze stron obowiązana jest dawać wyjaśnienia dotyczące okoliczności faktycznych zgodnie z prawdą. Strona ma obowiązek wypowiedzenia się co do twierdzeń strony przeciwnej.
Co do faktów spornych, mających istotne znaczenie dla sprawy, przeprowadza się postępowanie dowodowe. Nie wymagają dowodu fakty powszechnie znane, a także fakty znane sądowi urzędowo. Nie wymagają ponadto dowodu fakty przyznane przez stronę przeciwną w przewodzie sądowym, jeżeli przyznanie nie jest sprzeczne z istniejącymi dowodami oraz nie budzi wątpliwości jego zgodność z prawdą.
Środkami dowodowymi mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinia biegłych, oględziny oraz przesłuchanie stron.
Wśród dokumentów rozróżnia się dokumenty publiczne i dokumenty prywatne. Dokumenty publiczne (tj. dokumenty urzędowo sporządzone w przepisanej formie) stanowią dowód tego, co zostało w nich zaświadczone. Dokumenty prywatne mają mniejszą moc. Stanowią one dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.
Wiarygodność i moc dowodów sąd ocenia według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
Oznacza to, że sąd nie jest związany na przykład opinią biegłego i może wydać orzeczenie inne niż wskazywał biegły, jeżeli wyrobi sobie na podstawie całokształtu sprawy odmienny pogląd.